Mija 21 lat od śmierci Zdzisława Beksińskiego

21 lutego 2005 roku zginął tragicznie Zdzisław Beksiński, twórca niezwykle sugestywnych, pełnych symboliki obrazów, które na stałe zapisały się w historii polskiej sztuki współczesnej. W 21. rocznicę jego śmierci wracamy do historii rodziny Beksińskich, przełomów w karierze artysty oraz miejsca, w którym dziś można podziwiać jego dorobek.

Sanockie korzenie i artystyczna tradycja

Zdzisław Beksiński urodził się 24 lutego 1929 roku w Sanoku. Rodzina Beksińskich była związana z miastem od kilku pokoleń i miała istotny wpływ na jego rozwój gospodarczy oraz architektoniczny.

Pradziadek artysty Mateusz Beksiński, w latach 40. XIX wieku założył Zakłady Kotlarskie, które stały się fundamentem późniejszej fabryki Autosan. Dziadek, Władysław Beksiński, był architektem i autorem wielu budynków w Sanoku. Ojciec, Stanisław, pracował jako inżynier geometra i był żołnierzem armii generała Józefa Hallera. Matka, Stanisława z domu Dworska, zajmowała się rysunkiem i malarstwem.

W rodzinnym domu przy ulicy Jagiellońskiej mieszkało pięć pokoleń Beksińskich, to właśnie tam dojrzewała wrażliwość przyszłego malarza.

Beksiński, który zachwycił publiczność – pierwszy sukces artysty

W 1964 roku w Warszawie została zorganizowana przez Janusza Boguckiego wystawa trzydziestu kilku obrazów Beksińskiego. Na wystawie były zaprezentowane obrazy o tematyce fantastycznej. Awangardowi krytycy nazwali malarza renegatem i raz na zawsze się od niego odwrócili. Natomiast publiczność ze sporym entuzjazmem przyjęła dzieła artysty. Świadczy o tym fakt, że wszystkie obrazy zostały sprzedane.

Przeprowadzka do Warszawy i międzynarodowy sukces

W 1977 roku Beksiński wraz z żoną Zofią przeniósł się do Warszawy. Dwa lata później rozebrano rodzinny dom w Sanoku. Nowy etap życia zbiegł się z rozwojem jego kariery.

W latach 80. rozpoczął współpracę z marszandem Piotrem Dmochowskim, co otworzyło mu drogę na rynki zagraniczne. Wystawy organizowano m.in. w Niemczech, Francji i Japonii, gdzie jego twórczość cieszyła się szczególnym uznaniem.

Beksiński interesował się również fotografią i nowymi technologiami. Dokumentował codzienność kamerą wideo, pozostawiając po sobie wyjątkowe archiwum prywatnych nagrań.

Twórczość, która wymyka się jednoznacznym interpretacjom

Obrazy Beksińskiego kojarzone są z tematyką przemijania, egzystencjalnego niepokoju i symbolicznych wizji. Charakteryzuje je niezwykła dbałość o detale oraz sugestywna atmosfera.

Artysta nie nadawał swoim pracom tytułów i unikał ich interpretowania. Uważał, że każdy odbiorca powinien samodzielnie odczytać znaczenie przedstawionych scen.

Poniżej jeden z moich ulubionych obrazów Zdzisława Beksińskiego.

Tragiczne losy rodziny Beksińskich

Końcówka lat 90. była dla rodziny Beksińskich czasem dramatycznych strat. W 1998 roku zmarła żona artysty Zofia Beksińska. Rok później samobójstwo popełnił jego syn Tomasz Beksiński – dziennikarz Radiowej Trójki, tłumacz filmów.

W swoim mieszkaniu 21 lutego 2005 roku na Ursynowie artysta został siedemnaście razy dźgnięty nożem przez 19-letniego chłopaka, Roberta K. Beksiński doskonale znał swojego oprawcę, bowiem rodzice sprawcy od lat pomagali Beksińskiemu w utrzymaniu domu, a dziewiętnastolatek od czasu do czasu wykonywał drobne naprawy. Tego felernego dnia Robert K. poprosił malarza o pożyczkę w wysokości 10 tysięcy złotych, ten jednak odmówił, co doprowadziło do szału młodego chłopaka. Ślady po zbrodni pomagał zatrzeć kuzyn mordercy. Z mieszkania wynieśli dwa aparaty fotograficzne oraz kolekcję płyt kompaktowych.

Testament i dziedzictwo

Każdy miłośnik sztuki Zdzisława Beksińskiego powinien choć raz odwiedzić sanocki zamek. To właśnie tam, w Muzeum Historycznym w Sanoku, znajduje się większość jego prac – zgodnie z wolą artysty. W testamencie, spisanym cztery lata przed śmiercią, Beksiński przekazał muzeum wszystkie swoje obrazy, z zastrzeżeniem, aby były one przechowywane i prezentowane w galerii w całości:

„Ja, niżej podpisany Zdzisław Beksiński, syn Stanisława i Stanisławy z domu Dworskiej, urodzony 24 lutego 1929 roku w Sanoku i zamieszkały w Warszawie przy ulicy Sonaty 6, będąc w pełni władz umysłowych, na wypadek mej śmierci czynię jedynym swym spadkobiercą Muzeum Historyczne w Sanoku z zaleceniem, by spadek po mnie w całości służył prowadzeniu i konserwacji galerii mych prac znajdującej się w tym muzeum. Warszawa: 10 marca 2001. Beksiński”

Dzięki temu dziedzictwu zwiedzający mogą nie tylko podziwiać jego obrazy, ale też poczuć atmosferę pracowni artysty.